Μάχη για την «πύλη στην Αρκτική»
Σε εδαφική διαφορά Ρωσίας-Νορβηγίας εξελίσσεται η κρίση που προέκυψε με το νορβηγικό μπλόκο κατά του ρωσικού ανεφοδιασμού του Svalbard. Οι Ρώσοι μιλούν για δύο Συνθήκες οι οποίες μπορεί να παύσουν να ισχύουν άμεσα και να οδηγήσουν σε μείζονα κρίση τις δύο χώρες.
Οι Ρώσοι μιλούν για “ρωσικό νησί” το οποίο κλάπηκε σε μια στιγμή αδυναμίας το 1920 ενώ θέτουν και θέμα Μπάρεντς!
Σύμφωνα με την Μόσχα, σκοπός του αποκλεισμού είναι ο πλήρης ΝΑΤΟϊκός έλεγχος του Svalbard που βρίσκεται στον Αρκτικό Ωκεανό. Η περιοχή έχει μεγάλη στρατιωτική σημασία καθώς όποιος το έχει, ελέγχει τη δυτική «πύλη προς την Αρκτική».
“Υπό αμφισβήτηση η νορβηγική κυριαρχία στο Σβάλμπαρντ”
Η νορβηγική απόφαση να μην επιτραπεί η μεταφορά προμηθειών τροφίμων με προορισμό το Σβάλμπαρντ μέσω του συνοριακού του σημείου στο Storskog έχει προκαλέσει την οργή της Μόσχας.
Σύμφωνα με τον Konstantin Kosachev, οι νορβηγικές αρχές προσπαθούν σκόπιμα να εμποδίσουν τους Ρώσους ανθρακωρύχους στο Σβάλμπαρντ από το να λάβουν προμήθειες τροφίμων. «Είναι ανήθικο στην ουσία και παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις αρχές του ανθρωπισμού.
Επιπλέον, είναι επίσης παραβίαση της Συνθήκης του Σβάλμπαρντ» υποστηρίζει ο Κοσάτσεφ και εξηγεί ότι η Ρωσία και άλλα υπογράφοντα κράτη αναγνωρίζουν την κυριαρχία της Νορβηγίας στο αρχιπέλαγος μόνο “υπό τον όρο ότι η χώρα τηρεί τους όρους της συμφωνίας”.
Σας θυμίζει κάτι η φράση αυτή;
Σύμφωνα με τον κορυφαίο Ρώσο νομοθέτη, η Νορβηγία παραβιάζει πλέον το άρθρο 3 της συνθήκης. Το άρθρο ρυθμίζει θέματα μεταφοράς.
Ο Konstantin Kosachev υπήρξε υψηλόβαθμος Ρώσος νομοθέτης και πολιτικός από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Για σχεδόν 15 χρόνια ήταν υπεύθυνος για τις εξωτερικές σχέσειςτου ρωσικού κοινοβουλίου, πρώτα στην Κρατική Δούμα και στη συνέχεια στο Ομοσπονδιακό Συμβούλιο. Το 2021 διορίστηκε Αντιπρόεδρος του Ομοσπονδιακού Συμβουλίου.
Η νορβηγική απαγόρευση τράβηξε την προσοχή και του Αντρέι Κλίσας, Προέδρου της Επιτροπής Συνταγματικής Νομοθεσίας.
Σύμφωνα με τον Κλίσας, «η κυριαρχία αυτής της χώρας [Νορβηγίας] πάνω στο Spitsbergen τίθεται τώρα υπό μεγάλη αμφισβήτηση».
Ο κορυφαίος Ρώσος νομοθέτης υπογραμμίζει ότι «οι πολίτες μας στο Spitsbergen πρέπει να έχουν όλα τα απαραίτητα και η ασφάλειά τους πρέπει να είναι πλήρως εγγυημένη».
Ο αποκλεισμός του Σβάλμπαρντ θα κοστίσει στη Νορβηγία τη Θάλασσα του Μπάρεντς
Ένα ακόμη σημείο αντιπαράθεσης μεταξύ της Ρωσίας και του μπλοκ του ΝΑΤΟ εμφανίστηκε στον γεωπολιτικό χάρτη του κόσμου. Είναι το νορβηγικό αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ, που είναι η «πύλη στην Αρκτική» για τη Δύση.
Η Νορβηγία ανέστειλε τη διαμετακόμιση των εμπορευμάτων μέσω της επικράτειάς της που απαιτούνται για την τροφοδοσία του ρωσικού χωριού Barentsburg, το οποίο βρίσκεται στο Δυτικό Σβάλμπαρντ. Ο πληθυσμός της είναι μικρός, περίπου 500 άτομα, που απασχολούνται κυρίως στην εξόρυξη άνθρακα από την εταιρεία FGUP GT Arktikugol. Επίσης, στο αρχιπέλαγος υπάρχουν δύο ακόμη ρωσικοί οικισμοί, η «Πυραμίδα» και η «Γκράμαντ».
“Δεδομένου ότι εξαρτώνται πλήρως από προμήθειες από την ηπειρωτική χώρα, η απόφαση του Όσλο θέτει υπό αμφισβήτηση την ίδια την ύπαρξή τους και τη διατήρηση της ρωσικής παρουσίας στο Σβάλμπαρντ. Πώς όμως κατέληξαν και λειτούργησαν αυτοί οι οικισμοί στη νορβηγική επικράτεια;” αναρωτιούνται ρωσικά ΜΜΕ και προσθέτουν:
Ρωσικά ΜΜΕ: Είναι αμφισβητούμενα εδάφη!
“Το αρχιπέλαγος Svalbard βρίσκεται στον Αρκτικό Ωκεανό, πλούσιο σε φυσικούς πόρους και μεγάλης στρατιωτικής σημασίας. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, έχει το καθεστώς αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης και η μόνη χώρα που ουσιαστικά ασκεί οικονομική δραστηριότητα στο νορβηγικό έδαφος, εκτός από την ίδια τη Νορβηγία, είναι η Ρωσική Ομοσπονδία.
Ιστορικά, οι πρώτοι άποικοι σε αυτή την άγονη γη ήταν και οι Σκανδιναβοί Βίκινγκς και οι Πόμορ . Στο αρχιπέλαγος, κυνηγούσαν ενεργά φάλαινες, φώκιες και θαλάσσιους ίππους, έως ότου αυτή η αλιεία έπεσε σε παρακμή και τα νησιά θεωρήθηκαν terra nullius (χωρίς άνθρωπος). Στις αρχές του 20ου αιώνα, η οικονομική σημασία του Σβάλμπαρντ αυξήθηκε δραματικά, καθώς κατέστη δυνατή η εξόρυξη άνθρακα για ατμόπλοια”.
Αρχικά, το νησί Σβάλμπαρντ δεν ανήκε σε κανένα κράτος μέχρι το 1920. Στις 9 Φεβρουαρίου 1920 υπογράφηκε στο Παρίσι η Συνθήκη του Σβάλμπαρντ. Σύμφωνα με το έγγραφο, η κυριαρχία της Νορβηγίας εδραιώθηκε στο αρχιπέλαγος και όλες οι άλλες χώρες έλαβαν το δικαίωμα να αναπτύξουν φυσικούς πόρους σε αυτό.
Ταυτόχρονα, παραχωρήθηκαν στα μέρη της συνθήκης (50 χώρες) ίσα δικαιώματα για την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων και των χωρικών υδάτων της. Η χρήση του αρχιπελάγους για στρατιωτικούς σκοπούς απαγορεύτηκε.
Υπάρχουν δύο οικισμοί στο Svalbard: το Longyearbyen της Νορβηγίας και το Barentsburg της Ρωσίας. Η Νορβηγία και η Ρωσία εξορύσσουν άνθρακα εκεί. Υπάρχουν επίσης αρκετοί ερευνητικοί σταθμοί στο Σβάλμπαρντ, συμπεριλαμβανομένου ενός κινεζικού.
“Ωστόσο, το Σβάλμπαρντ δεν είναι γηγενής νορβηγική επικράτεια. Το νησί ήταν πάντα κατοικημένο από Ρώσους. Ως εκ τούτου, η Ρωσία μπορεί να αποχωρήσει από τη συνθήκη του 1920 με σκοπό να διεκδικήσει την κυριαρχία στο νησί” αναφέρουν οι Ρώσοι.
Έτσι η μοίρα του Σβάλμπαρντ καθορίστηκε στο Παρίσι χωρίς έναν άλλο κύριο διεκδικητή, τη Ρωσία, η οποία το 1920 δεν είχε χρόνο για αμφισβητούμενα εδάφη στον Άπω Βορρά. Η ΕΣΣΔ προσχώρησε στη Συνθήκη μόλις το 1935, ξεκινώντας την εξόρυξη άνθρακα και την αλιεία. Στις διαπραγματεύσεις με το Όσλο, η Μόσχα έθεσε περιοδικά το ζήτημα της κοινής χρήσης του αρχιπελάγους για στρατιωτικούς σκοπούς, αλλά πάντα εισέπραττε αρνητική απάντηση.
Οι ίδιοι οι Νορβηγοί καταχράστηκαν με κάθε δυνατό τρόπο το αποκλειστικό τους δικαίωμα, διαπραγματεύτηκαν σε μια εποχή που η Ρωσία δεν ήταν σε θέση να προστατεύσει τα εθνικά της συμφέροντα.
Ειδικότερα, το βασίλειο καθιέρωσε μονομερώς μια λεγόμενη ζώνη προστασίας των ψαριών μήκους 200 μιλίων, η οποία δεν προβλέπεται ούτε από τη Συνθήκη του Παρισιού του 1920 ούτε από τη Σύμβαση του ΟΗΕ του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Το Όσλο δημιουργεί αυθαίρετα «προστατευόμενες περιοχές» στο αρχιπέλαγος, εμποδίζοντας τις οικονομικές δραστηριότητες της ρωσικής εταιρείας εξόρυξης άνθρακα, καθώς και την αρχαιολογική έρευνα στους οικισμούς των ρωσικών Pomors, που θα μπορούσαν να επιβεβαιώσουν τα ιστορικά δικαιώματα της χώρας μας στο Svalbard.
Ο τρέχων ναυτικός αποκλεισμός είναι ένα ακόμη βήμα προς την απομάκρυνση της Ρωσίας από το Σβάλμπαρντ. Η Νορβηγία δεν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δεν είναι υποχρεωμένη να συμμορφωθεί με τις αντιρωσικές κυρώσεις, αλλά εντάχθηκε σε αυτές με μεγάλη χαρά.
Αμφισβητούμενα χωρικά ύδατα
Πώς μπορεί η Ρωσία να υπερασπιστεί τα δικαιώματά της στο Σβάλμπαρντ;
Το πιο ισχυρό σενάριο περιλαμβάνει την αποστολή εκστρατευτικού σώματος στο Σβάλμπαρντ και τη διεκδίκηση των ιστορικών δικαιωμάτων της Ρωσίας στο αρχιπέλαγος. Η επιλογή υπάρχει, αλλά απαιτεί τη διαθεσιμότητα ενός πολεμικού ναυτικού και την ετοιμότητα να αρχίσει πραγματικά η μάχη κατά της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, αρχικά με συμβατικά μέσα, αφού το Άρθρο 5 του Χάρτη του ΝΑΤΟ θα τεθεί αμέσως σε ισχύ.
Όμως υπάρχει και άλλη λύση.
Το 2010, ο τότε Πρόεδρος Μεντβέντεφ υπέγραψε μια συμφωνία για την οριοθέτηση της Θάλασσας του Μπάρεντς με τη Νορβηγία. Αντικειμενικά παραβίασε τα εθνικά συμφέροντα της Ρωσικής Ομοσπονδίας, «χαρίζοντας» μάλιστα στο Όσλο ένα τμήμα της Θάλασσας του Μπάρεντς σε μέγεθος δύο περιοχών της Μόσχας.
Λίγα χρόνια αργότερα, αποδείχθηκε ότι η υφαλοκρηπίδα της είναι πλούσια σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, τα αποθέματα των οποίων υπολογίζονται σε 2 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου.
Το γεγονός ότι η απόφαση του Ντμίτρι Ανατόλιεβιτς ήταν ένα τεράστιο και ασυγχώρητο λάθος ειπώθηκε πολύ τότε, και είναι ακόμη πιο προφανές τώρα.
Έτσι, σήμερα, ο πρώην πρόεδρος Μεντβέντεφ είναι ο αναπληρωτής επικεφαλής του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσικής Ομοσπονδίας και ο ίδιος είναι ένα «γεράκι», που μισεί έντονα τη συλλογική Δύση και την απειλεί με «πυρηνικό ολοκαύτωμα». Γιατί λοιπόν ο Ντμίτρι Ανατόλιεβιτς να μην ανακαλέσει δημόσια την απόφασή να δώσει στη Νορβηγία ένα τεράστιο μέρος της Θάλασσας του Μπάρεντς και ο Βλαντιμίρ Βλαντιμίροβιτς να μην αποσύρει την υπογραφή του βάσει αυτής της συμφωνίας;
Εάν οι Νορβηγοί αναθεωρούν μονομερώς διεθνείς συμφωνίες εις βάρος της Ρωσίας, τότε γιατί η Μόσχα να συμμορφωθεί με τις συνθήκες με το Όσλο που παραβιάζουν ανοιχτά τα εθνικά μας συμφέροντα;” καταλήγουν οι Ρώσοι.
